Her on erkekten en az birini etkileyen sertmeşme sorunun türlü nedenleri olduğu gibi alternatif çözümleri de mevcut
Sertleşme sorunu veya hekimlerin tercih ettiği deyişle “erektil disfonksiyon”, yaşam boyu her on erkekten en az birini etkileyen yaygın bir problemdir. Cinsellik, insan hayatında biyolojik olarak üreme fonksiyonunun çok ötesinde, kilit bir öneme sahiptir. Bu nedenle, cinsellikle ilgili yaşanan sorunlar sosyal ilişkileri oldukça olumsuz yönde etkiler. Burada, sertleşme sorununun nedenleri, teşhis ve tedavi yöntemleri hakkında merak edilen bazı sorulara cevap bulacaksınız.
Sertleşme sorunu (erektil disfonksiyon) nedir?
Sertleşme sorunu, yeterli bir cinsel performans için gerekli ereksiyonu (penis sertleşmesini) başlatamama, sağlayamama veya sürdürememe durumudur. Sertleşme sorunu cinsel isteksizlik veya boşalma sorunlarından farklıdır. Ve erken boşalma veya kısırlıkla (infertilite) karıştırılmamalıdır.
Sertleşme sorunun görülme sıklığı nedir?
Sertleşme sorunu çok sık karşılaşılan bir problemdir. Ara sıra yaşanan ereksiyon sorunundan, tümüyle yitirilen sertleşme fonksiyonuna kadar uzanan geniş bir yelpazeyi içerir. Genç yaşlarda da görülür. Ancak 40 yaş üstü erkeklerin yaklaşık yarısında sertleşme sorunu bulunur. Çoğu erkek hayatının belli bir döneminde, özellikle stres altında, alkol etkisi sonucu veya ciddi bir rahatsızlık geçirdiği zamanlarda ereksiyonla ilgili sorunlar yaşar. Ancak bu uzun süre devam ederse, doktora başvurulmalı ve tedavi yolları aranmalı. Türkiye’de 40 yaş ve üzerindeki 3 erkekten 2’sinde sertleşme sorunu olduğu tespit edilmiş.
Ereksiyon (sertleşme) nasıl olur?
Sertleşme, kan damarlarının genişleyerek, penise kan dolması sonucu oluşur. Bu olayın meydana gelmesinde, beyin, omurilik, sinirler, kan damarları, penis düz kası ve hormonlar rol alır. Sertleşme için, görüntü, düşünce, dokunma, koku, ses veya bunların bir birleşimi sonucu uyarılma gerekir. Uyarı sonucu beyinden penise sinirler yoluyla mesajlar gönderilir ve peniste kan akımı artmaya başlar. Penise dolan kan, oradaki kasların gevşemesiyle hapsedilir. Ereksiyon (sertleşme), boşalmaya veya cinsel ilgi bitene kadar devam eder.
Sertleşme Sorununun Nedenleri?
Sertleşme sorunu, yaşlanmanın doğal bir sonucu değildir. Nadiren gençlerde rastlansa da, çoğunlukla yaşlanmayla birlikte oluşan çeşitli fiziksel rahatsızlıkların, hastalıkların bir sonucu olarak veya bunların tedavi edilmesi için kullanılan ilaçlar nedeniyle ortaya çıkar. Uzun yıllar, sertleşme sorununun çoğunlukla psikolojik nedenlerden kaynaklandığına inanılmış. Ancak günümüzde birçok araştırmacı, hastaların yüzde 85’ten fazlasında sorunun organik nedenlere bağlı olarak geliştiği ve başarıyla tedavi edilebileceği görüşünde birleşmişler.
Vasküler (damarsal) nedenler
Oldukça sık karşılaşılan bir sorundur. Penise giden kan akımının azalması veya kanın peniste tutulamaması sonucu oluşur. Vasküler nedenler için risk faktörleri sigara kullanımı, yüksek tansiyon, diyabet (şeker hastalığı), kalp hastalığı ve yüksek kolesterol düzeyidir. Tedavi edilmemiş yüksek tansiyonlu hastaların yüzde 8 – 10’unda sertleşme sorunu geliştiği görülmüş. Damar sertliği (ateroskleroz) özellikle elli yaş üstü erkekler için ciddi bir risk faktörüdür. Arterlerin daralmasına neden olur ve penise giden kan akımı azalır.
Kalp ve Damar Hastalıkları: Kalp ve damar hastalığı olan erkeklerin çoğunda atardamar, organların gereksinim duyduğu miktarda kan taşıyamaz. Bu organların dokuları, kanın yetersiz gelmesi nedeniyle zarar görür. Bu yüzden görevlerini tam olarak yerine getiremezler. Bu durum peniste oluşursa, sertleşme sorununa neden olabilir.
Prostat ameliyatları: Prostat ameliyatlarında kullanılan yöntemler, penise giden sinirleri ve kan akışını etkileyebilir. Bu durumda da sertleşme sorunu ortaya çıkabilir. Sertleşme sorunu olasılığı prostat ameliyatları sonrasında artar.
Diyabet (şeker hastalığı)
Sertleşme sorununun en sık karşılaşılan nedenlerden biridir. Hem dolaşım, hem de sinir sistemini etkiler. Bütün diyabetik hastaların yüzde 30’u bu sorunla karşılaşır ve bu oran 60 yaş üzerinde yüzde 55’e kadar yükselir.
Nörolojik Nedenler
Bu durumda beyinden penise giden mesaj engellenir. Örnek olarak, omurilik yaralanmaları, serebrovasküler hastalıklar, multiple skleroz, mesane, prostat, bağırsağa yönelik radikal pelvik cerrahiler verilebilir.
Hormonal Nedenler
Nadirdir ve testislerden üretilen testosteron azlığına bağlı olarak azalmış cinsel istek söz konusudur.
İlaçlar
Yüksek tansiyon, kalp hastalıkları ve psikiyatrik hastalıklar için kullanılan birçok ilaç sertleşmeye engel olabilir.
Psikolojik Nedenler
Bu durumda, penil mekanizmalar normaldir. Fakat ereksiyon (sertleşme), başarısızlık korkusu gibi basit anksiyeteden, kişisel sorunlara, depresyona ve diğer psikolojik rahatsızlıklara dek uzanan psikolojik sorunlar sonucu engellenir. Stres, cinsel yaşamı olumsuz yönde etkiler.
Depresyon: Depresyonu olan hastalarda, sertleşme sorununun nedeni genellikle psikojenektir. Mesleki stres, evlilikteki uyuşmazlıklar ve yakın zamanda eşin ölümü veya boşanma gibi olayların sertleşme sorunuyla ilişkili olduğu görülmüştür. Psikojenik kaynaklı sertleşme sorununun tedavisi de mümkündür.
Sertleşme sorunu olup olmadığı nasıl anlaşılır?
Sertleşme sorunu, ancak doktor tarafından yapılan muayene sonrasında teşhis edilebilir. Bu yüzden konuyu doktora anlatmak ve tedavi arayışına girmek en doğrusudur. Sorun açıkça doktora anlatılmalı ve hiçbir bilgi saklanmamalı. Ayrıca önceden geçirdiğiniz her türlü tıbbi durumla ilgili bilgi vermeniz ve almakta olduğunuz ilaçları belirtmeniz gerekebilir. Çünkü, bu, verilecek tedaviyi etkileyebilir. Doktor, hastadan edindiği bilgiler ve fizik muayeneyle teşhis koyabilse de, bazı basit testler yapmak gerekebilir. İleri tetkiklerse, çoğunlukla genç ve özel sorunları olan hasta grubu içindir.
Yapılan Temel Testler ve Tetkikler Neler?
Tam kan (kan şekeri, kolesterol, trigliserid, testosteron, bilirubin, albumin, kreatinin ve diğer enzimler) ve idrar tahlili başvurulan ilk basit tetkiklerdir. Çoğu hastada daha ileri tetkik gerekmez. Ancak bazı özel durumlarda ileri test ve tetkikler yapmak gerekebilir. Bunlardan ilki, nörolojik bir test olan bulbokavernöz reflekse bakılmasıdır. Doktor bir parmağını anüse yerleştirir ve diğer eliyle glans penisi sıkar. Normal reflekste anal sfinkter kasılır.
Uyku sırasında penis monitorizasyonu, ereksiyon varlığı ve derecesi hakkında doktora önemli bilgiler verir. Her erkek uyku sırasında normalde üç – beş kez ereksiyon yaşar. Eğer sorun psikolojik ise, hasta bu ereksiyonları yaşamaya devam eder. Sorun fiziksel ise bu ereksiyonların sıklığı ve derecesi azalır. Bu test doktora, fiziksel ve psikolojik nedenlerin ayrımında yol gösterir.
Fiziksel bir sorun olup olmadığını gösterebilen daha basit bir test penise özel bir takım ilaçların enjekte edilmesidir. Bu ilaçlar kan dolaşımını etkiler ve genellikle kan akımıyla ilgili sorun yoksa ereksiyon olur. Renkli Doppler ultrasonografi daha spesifik bir yöntemdir ve ses dalgaları yardımıyla kan damarlarının haritasını ortaya çıkarır. Daha ileri tetkiklere nadiren ihtiyaç duyulur.
Tedavi
Sertleşme sorunu tedavi edilebilir. Sertleşme sorununun tedavisi için ağızdan alınan ilaçlardan, elle çalışan vakum pompalarına, enjeksiyonlardan protezlere kadar birçok tedavi seçeneği vardır.
Hormon Tedavisi
Az bir oranda hasta hormonal sorunlar yaşar ve genellikle azalmış seksüel istekleri vardır. Hormon tedavisi tabletler, enjeksiyonlar yardımıyla kolaylıkla yapılabilir.
İlaç Tedavisi
Bir fosfodiesteraz inhibitörüdür ve nitrik oksidin penis düz kası üzerine olan gevşetici etkisini uzatarak, ereksiyon sağlanmasını kolaylaştırır. Sertleşme sorununun tipine göre, hastaların yaklaşık yüzde 40 – 80’inde ereksiyonda iyileşme sağlar. Baş ağrısı, ateş basması, gastrointestinal veya görme bozuklukları gibi yan etkiler yapabilir, ancak geçicidir. Nitrat kullanan hastalar böyle bir ilaç almamalı ve tedaviye başlamadan önce mutlaka doktor kontrolünden geçmelidir.
Vakum Cihazları
Bu tedavide, bir pompa ve silindir kullanılarak penis etrafında vakum yaratılır ve penis şişer. Plastik silindir penis üzerine yerleştirilir. Elle veya pille çalışan pompa, silindirdeki havayı boşaltır. Bu penise kan dolmasına neden olur ve sertlik sağlar. Daha sonra silindirdeki bant çıkarılarak penis köküne yerleştirilir. Bu bant, peniste kalarak sertleşmenin devam etmesini sağlar ve silindir çıkarılır. Bant 20 – 30 dakika yerinde kalabilir ve çıkarılıncaya kadar ereksiyonu devam ettirir. Bu teknik kolaylıkla öğrenilebilir ve pek çok kişi tedaviyle başarılı sonuçlar almıştır.
Penis Içi Enjeksiyon
Bu tedavi, penise ince bir iğne yardımıyla ilaç enjekte edilmesidir. Bu teknik, hasta tarafından, evde kullanmak için kolaylıkla öğrenilebilir ve uygun doz, her hasta için ayrı olarak tespit edilir. Hasta, cinsel ilişkiden 10 – 15 dakika önce kendine enfeksiyon yapar ve doz ayarlaması yapılarak, yaklaşık yarım saatlik ereksiyon sağlanır. Papaverin, enjeksiyon tedavisi için kullanılan ilk ilaçtır ve fentolamin ve alprostadille beraber de kullanılmıştır. Alprostadil, tüm dünyada en çok kullanılan ilaçtır ve oldukça etkili ve güvenilirdir.
Bazı hastalarda, ereksiyon sırasında ağrı olabilir ve uzun dönem kullanımda peniste nedbe dokusu oluşabilir. Bu nedenle doktor tarafından belli aralıklarda kontrol gereklidir.
Penil Protezler
Bu operasyonda, penis içerisine iki sentetik silindir yerleştirilir. Bunlar, ilişki için yeterli sertliği sağlar. Birçok çeşit protez mevcuttur. En basiti, yumuşak (malleable) semi -rigid olandır. Şişirilebilen (inflatable) protezler, peniste silindire ek olarak bir pompa ve rezervuar içerirler. Daha iyi sonuç verirler ve daha doğal görünürler. Protezlerde enfeksiyon riski ve mekanik bozukluk olabilse de, başarısızlık oranı günümüzde çok nadirdir ve ciddi komplikasyonlar oldukça ender görülür.
Damar Cerrahisi
Bu tedavi peniste kan akımını ve kan basıncını artırmayı hedefler. Özellikle genç yaşta, normal kan akımını engelleyecek kaza geçirmiş hastalarda tavsiye edilir. Sağlıklı bir arterin penise bağlanması şeklindedir ve bu yolla tıkanıklık geçilmiş olur. Günümüzde çok kısıtlı sayıda vakada kullanılır.
İdrar Yoluyla İlaç Uygulanması (MUSE)
Penise uretra yoluyla lokal olarak ilaç uygulanması için özel bir sistem geliştirilmiştir. Bu tedavide, küçük plastik bir silindir uretraya (idrar yolu) yerleştirilir ve alprostadil verilir. Sertleşmeyi sağlayacak kadar aktif madde penise girer. Sertleşme sağlanmak istendikten 10 – 15 dakika önce uygulanır ve yüzde 43 hastada başarı sağlar. Geçici olarak uretrada yanma hissi oluşabilir.
Psikolojik Danışma
Sertleşme sorunu yaşayan çoğu erkek, sorun fiziksel olsa dahi psikolojik olarak etkilenecektir. Psikolojik danışma, hem hastaya, hem de partnere sorunun ortaya çıkarılması ve çözüme ulaşılabilmesi için yardım eder. Özellikle sorunun nadiren fiziksel olduğu genç erkeklerde, psikolojik danışmaya daha çok ihtiyaç duyulur.
Hangi Tedavi Yöntemi Kullanılmalı?
En az invazif yöntem ilk olarak denenmelidir. Genellikle, çoğu erkek ağızdan ilaç kullanımı gibi daha az invazif tedavi şekillerini ilk etapta tercih eder. Ancak bu tedavilerin yetersiz kaldığı durumlarda penise, enjeksiyonla veya transuretral yolla (idrar yoluyla) ilaç uygulanması gibi diğer tedavi yöntemleri denenebilir. Vakum cihazları diğer bir alternatiftir ve bütün bunlar yetersiz kaldığında protez takılması önerilebilir.
Sonuç
Sertleşme sağlama veya sürdürememe konusunda yaşanılan her türlü sorunda mutlaka bir doktora başvurulmalı ve mümkün olduğunca doğru ve ayrıntılı bilgi alınmalıdır. Aslında bu rahatsızlığın çok yaygın olduğu ve utanılacak bir durum olmadığı unutulmamalıdır. Her yıl yeni tedavi yöntemleri ortaya çıkmaktadır ve her türlü sertleşme sorunu için bir tedavi yolu vardır.
